भोटेकोशी !
तिमी त नदी थियौ—
जीवन बगाउने,
खेत हरियाउने,
प्यास मेटाउने।
तर त्यो रात
किन यति निर्मम भयौ ?
किन
आमाको काख खोस्यौ ?
बाबुको छाया खोस्यौ ?
छोराको हात छुटायौ ?
छोरीको हाँसो बगायौ ?
आज
कति घरका ढोकाहरू
ढोका मात्र छन्—
भित्र
न चुलो बल्छ,
न आमाको आवाज आउँछ,
न बाबुको पाइला सुनिन्छ।
कति आँगनमा
अझै एउटा सानो जुत्ता
चुपचाप पर्खिरहेको छ—
जसको मालिक
फर्केर कहिल्यै आउने छैन।
कुनै आमाको आँखामा
अझै छोराको अनुहार छ,
तर काख रित्तो छ।
कुनै बाबुको हातमा
छोरीको सम्झना छ,
तर
छोरी बोलाउने आवाज छैन।
कुनै बालक
आकाशतिर हेर्दै सोध्छ—
“आमा !
तिमी बादल भयौ कि ?
बाबा !
तिमी कुन तारामा बस्छौ ?”
तर
आकाश मौन छ।
भोटेकोशीको भेलले
घर मात्र बगाएन,
उसले त
कसैको भविष्य बगायो,
कसैको बाल्यकाल बगायो,
कसैको सिंगो संसार बगायो।
हिजोसम्म
जहाँ तुलसीको मठ थियो,
आज
त्यहाँ बालुवाको थुप्रो छ।
जहाँ
हजुरआमाको कथा सुनिन्थ्यो,
आज
हावाले मात्र
शोकगीत गाउँछ।
रित्तो घर—
एउटा खुला घाउ बनेको छ।
भत्किएको भित्तो—
एउटा मौन इतिहास बनेको छ।
रित्तो काख—
एउटा अनन्त प्रश्न बनेको छ।
कसैले
आफ्नो घर खोजिरहेको छ,
कसैले
आफ्नो परिवार,
कसैले
हराएको बाल्यकाल,
र कसैले
फर्केर नआउने मान्छेको
एउटा अन्तिम सम्झना।
भोटेकोशी !
तिमी बगिरहेकी छौ—
तर
तिम्रो किनारमा
मानिसका आँसु
तिमीभन्दा धेरै बगेका छन्।
तिमीले
पहाड चिरेर बाटो बनायौ,
तर
मानिसका मुटुमा
अमेटिने घाउ बनायौ।
आज
पीडाको यो किनारमा
हामी उभिएका छौँ—
हातमा फूल छैन,
आँखामा निद्रा छैन,
ओठमा शब्द छैन,
तर
हृदयभरि
सम्झनाहरू छन्।
हे बगेका सपनाहरू !
तिमीहरू हराएका होइनौ—
तिमीहरू
हाम्रा आँखाका आँसु बनेर,
हाम्रा प्रार्थनाका शब्द बनेर,
हाम्रो सम्झनाको दीप बनेर
सधैँ बलिरहनेछौ।
र
भोटेकोशीको भेलले
बगाउन नसकेको एउटा कुरा छ—
मान्छेको मानवता।
आज
हामी फेरि उठ्नेछौँ,
भत्किएका घर उठाउनेछौँ,
रित्तिएका आँगनमा
फेरि फूल रोप्नेछौँ।
अनाथ आँखामा
फेरि सपना भर्नेछौँ,
रित्तो काखमा
सम्झनाको न्यानो दिनेछौँ।
किनकि—
घर बगे पनि
हिम्मत बग्दैन,
आँसु झरे पनि
आशा मर्दैन।
भोटेकोशी !
तिमीले धेरै कुरा बगायौ—
तर
नेपाली मनको
एकता, माया र आशा
कहिल्यै बगाउन सक्ने छैनौ।
आज
तिम्रो किनारमा
हामी एउटा दीप बाल्छौँ—
ज्यान गुमाउनेहरूका नाममा,
घर गुमाउनेहरूका नाममा,
आफन्त गुमाउनेहरूका नाममा,
र
फेरि जीवन सुरु गर्नुपर्ने
सबै नेपालीका नाममा।
यो दीप निभ्ने छैन—
जबसम्म
पीडितको आँखामा
फेरि एउटा उज्यालो बिहान
नउदाउँदासम्म।

 लेखक बेगम थापा निश्चल